Safra Kesesi Taşları

Safra kesesi, karaciğerin ürettiği safra sıvısını depolamakla görevlidir. Bu sıvı tükettiğimiz gıdaların içeriğinde bulunan yağların sindirilmesine yardımcı olur. Şekil itibariyle bir armuda benzeyen safra kesesi, karnın sağ üst bölümünde ve karaciğerin hemen alt kısmında yer alır. Sindirim sisteminin önemli unsurlarından biridir. Safra kesesi, bilirubin, safra tuzları ve kolesterolün bir karışımıdır. En sık karşılaşılan safra kesesi problemlerinin başında safra taşı gelir. Genel olarak zararsız olan safra taşları kimi zaman karın ve sırt ağrılarına neden olabilir. Özellikle yağlı yiyeceklerin tüketilmesinin ardından ağrı, mide bulantısı ve kusma gibi belirtiler meydana gelebilir. Safra taşının tedavisinde yaygın olarak kullanılan yöntem cerrahi olarak safra kesesinin ve safra taşının çıkarılmasıdır. Adana’da hastalarına hizmet veren Op. Dr. İbrahim Çolhan, safra kesesi taşı nedir, belirtileri, tanı ve tedavi yöntemleri nelerdir sizler için anlattı. 

Safra Kesesi Nedir?

Safra kesesi, karaciğerin ürettiği ve yağlı yiyeceklerin parçalanarak sindirilmesini sağlayan safra sıvısını depolamak ve ihtiyaç halinde salgılamakla görevli bir organdır. Şeklen bir armudu andıran safra kesesi karnın sağ üst bölümünde yer alır. Sindirim sisteminin önemli elemanlarından biridir.

Safra kesesinde bir tıkanıklık ya da hasar söz konusu ise ağrı ve rahatsızlık meydana gelebilir.  Safra kesesinde görülen sağlık sorunlarının başında safra kesesi taşı gelir.

Safra Kesesi Ne İşe Yarar?

Safra kesesi vücutta karaciğer tarafından üretilen safra sıvısını depolayıp yoğunlaştırır ve sindirim için ihtiyaç duyulduğunda bu sıvıyı ince bağırsağa salgılar. Bu safra sıvısı tükettiğimiz gıdalardaki yağların parçalanmasını ve sindirilmesini kolaylaştırır. Vücudun bu yağlardan enerji elde etmesini sağlar. Sindirim sisteminin önemli unsurlarından biridir.

Yemek yediğimizde safra kesesi içerisinde depoladığı safra sıvısını, safra kanalı aracılığı ile ince bağırsağa iletir. Tüketilen yağ miktarına göre safra sıvısı salgılar. Eğer safra kesesi olması gerektiği gibi çalışmazsa safra sıvısı ince bağırsağa ulaşamaz ve kanda birikmeye başlar. Bu da yağlı yiyeceklerin sindirilememesine neden olur.

Safra Kesesi Taşı Nedir?

Safra kesesi taşı, safra kesesinde biriken kolesterol veya bilirubiinden oluşur. Sert ve yapı itibariyle çakıl taşına benzeyen safra birikintileridir. Kişide kusma, mide bulantısı ve ağrı gibi semptomlar görülmesine yol açar. Semptomların şiddeti, taşın büyüklüğüne göre değişir. Gerektiği taktirde cerrahi müdahale ile tedavi edilebilir.

Safra Kesesi Taşı Neden Olur?

Safra kesesi taşlarının oluşum nedeni safra kesesinde aşırı miktarda bilirubin veya yüksek oranda kolesterol birikmesidir. Safra tuzunun yetersiz olması veya safra kesesinin tam olarak boşaltılamaması da safra kesesi taşını meydana getirebilir.

• Safra kesesinde yüksek oranda kolesterol bulunması
• Aşırı miktarda bilirubin birikmesi
• Safra kesesinin boşaltılamaması ve doluluğu safra kesesi taşına neden olabilir.

Safra Kesesi Taşı Belirtileri Nelerdir?

Safra kesesinde bulunan taşlar safra yolu tıkandığı takdirde karnın sağ üst kısmında ve göğüs kafesi çevresinde şiddetli ağrılara yol açar. Bu ağrılar kimi zaman sırtın üst bölümüne doğru yayılabilir. Kişide gaz kaynaklı geğirme isteği, mide bulantısı ve kusma gibi belirtilere yol açar.

Safra kesesi hastalığı söz konusuysa; özellikle yağlı gıdalar tüketildikten sonra şu gibi belirtiler meydana gelir:

• Karnın sağ üst bölümünde aniden gelişen ve artış gösteren ağrı şikayetleri
• Mide bulantısı ve kusma
• Sırt ve kürek kemiği bölgelerine yayılan ağrı
• Mide ekşimesi
• Hazımsızlık
• Geğirme isteği
• İdrarın koyu renkli oluşu
• Ciltte ve göz akında sarılık görülmesi
• İştahsızlık
• Açık renkli dışkılama
• Hafif düzeyde ateş
• Kalp atışında hızlanma
• İshal

Safra taşları yeniden hareket etmeye başlarsa bu artık safra kanallarının tıkalı olmadığı anlamına gelir. Bu halde ağrılar durur. Fakat safra kanallarından herhangi biri birkaç saatten daha uzun süre tıkalı kalırsa pankreatit atağı meydana gelebilir. Bu gibi hallerde zaman kaybetmeden hastaneye başvurmak gerekir.

Safra Kesesi Çamuru Belirtileri Nelerdir?

Safra kesesi tümüyle boşaltılamadığında safradaki kolesterol monohidrat kristalleri, kalsiyum bilirubinat ya da farklı kalsiyum tuzları kalınlaşarak safra kesesi çamuru oluşturabilir. Bu da hastada bazı semptomlar görülmesine neden olabilir. Safra kesesi çamuru vakalarında en sık görülen bulgular omuz, sağ üst karın ve göğüs ağrısıdır. Safra kesesi çamuru belirtilerini sıralamamız gerekirse;

• Karnın sağ üst bölümünde görülen ağrı
• Omuz bölgesine yayılım gösteren ağrı
• Bunlara eşlik eden göğüs ağrısı
• Karın bölgesinde şişkinlik
• Mide bulantısı
• Kusma
• Yağlı ve kile benzer bir dışkı

Safra Kesesi Taşı Teşhisi Nasıl Yapılır?

Safra kesesi taşına yönelik ilk olarak uzman bir doktor tarafından fiziksel muayene gerçekleştirilir. Bu muayene sırasında hastanın gözlerindeki ve cildindeki renk değişimleri incelenir. Ciltte ve göz akında sarılık görülmesi, kişinin vücudundaki aşırı bilirubin miktarının habercisidir. Kişinin yüzünde sarımsı bir renk tonu gözleniyorsa safra kesesi taşı tanısı konulabilir. Fiziksel muayenenin yanı sıra safra kesesi taşı tanısı için istenen testler şu şekildedir:

• Ultrason
• Kan tahlili
• Manyetik Rezonans Kolanjiyopankreatografi (MRCP)
• Endoskopik ultrason
• CT Taraması
• Kolesintigrafi

Safra Kesesi Ameliyatı (Kolesistektomi) ve Tedavisi Nasıl Yapılır?

Genellikle laparoskopik cerrahi yöntemi ile gerçekleştirilen safra kesesi ameliyatı, üst karın bölgesinde ve karaciğerin hemen alt kısmında bulunur. Karaciğer tarafından üretilen safranın sindirim için ihtiyaç duyulan ana kadar depolanmasını sağlar. Safra kesesi ameliyatı genellikle bir ila iki saat içerisinde tamamlanır.

Safra kesesi ameliyatı ile safra kesesi vücuttan çıkartıldıktan sonra bile kişi hayatına sağlıklı bir şekilde devam edebilir.

Laparoskopik Kolesistektomi Ameliyatı

Safra kesesi ameliyatında genellikle laparoskopik kolesistektomi yöntemi tercih edilir. Ameliyatta minimal kesiler açılır ve laparoskop adı verilen dar bir tüp ile hastanın karnına giriş yapılır. Tüpün içerisinde yer alan küçük ve ışıklı kamera ile elde edilen görüntüler operasyon sırasında cerraha rehberlik eder. Doktor özel cerrahi ekipmanlarla safra kesesini vücuttan çıkartır. Safra kesesi ameliyatlarının ardından hasta aynı gün taburcu edilebilmektedir.

Açık Kolesistektomi Ameliyatı

Cerrah açık kolesistektomi ameliyatında hastanın safra kesesini çıkartmak için karın duvarına daha büyük boyutta kesiler açılır. Ameliyatın ardından hastanın birkaç gün süresince hastanede gözlem altında tutulması gerekir. Eğer kanama bozukluğu veya şiddetli safra kesesi hastalığı söz konusu ise ya da hasta aşırı kiloluysa açık safra kesesi ameliyatı tercih edilir.

Safra Kesesi Taşı Oluşumu Nasıl Önlenir?

Safra kesesinde taş oluşmasını önlemek için alabileceğiniz önlemler şu şekildedir:

• Beslenirken öğün atlamamak
• Kilo vermeniz gerekirse yavaş ve aşamalı olarak kilo kaybetmek
• Lif bakımından zengin gıdalarla beslenmek
• Sağlıklı vücut ağırlığını korumak