Safra kesesi iltihabı veya bir başka deyişle kolesistit; safra kesesinin taşlar nedeniyle tıkanmasının sonucunda meydana gelir. Safra kesesinin tıkanmasına neden olan taşlar, bu bölgede ödem yaratır. Safra kesesi iltihabı özellikle yemeklerden sonra kişinin karın bölgesinde ve sırta doğru yayılan ağrılar hissetmesine neden olur. Safra kesesi iltihabı çoğunlukla herhangi bir tedaviye gerek kalmaksızın kendiliğinden iyileşme gösterebilir. Fakat safra kesesi iltihabının en yaygın nedeni olan safra kesesi taşları varlığını sürdürdükçe enfeksiyon atakları nüks edebilir. Safra kesesi iltihabı, her tekrarladığında seyri bir öncekinden daha kötü olur. Bu yüzden safra kesesi iltihabının tümüyle tedavi edilebilmesi için safra kesesinin ve taşların alınması gerekebilir. Adana’da hastalarına hizmet veren Op. Dr. İbrahim Çolhan safra kesesi iltihabı nedir, belirtileri nelerdir, nasıl tedavi edilir sizler için anlattı.
Safra Kesesi İltihabı (Kolesistit) Nedir?
Safra kesesi iltihabı, safra kesesinin taşlarla tıkanmasının sonucunda meydana gelen iltihaplanmadır. Safra kesesinde meydana gelen taşlar; öğünler esnasında safra kesesi çıkışını tıkar. Safra yollarının tıkanması, safra kesesinin tam olarak boşalmasına engel olur ve bunun sonucunda safra kesesinde iltihap oluşabilir. Safra kesesi iltihaplarının nedenlerinden biri de iyi veya kötü huylu safra kesesi tümörleridir. On iki parmak bağırsağı ve pankreas başı tümörleri de safra kesesi iltihabı gelişmesine yol açabilir. Tüm bunların yanı sıra karaciğer hastalıkları, hamilelik ve obezite gibi durumlar da safra kesesi iltihabı riskini arttıran etkenler arasındadır.
Safra Kesesi İltihabı (Kolesistit) Neden Olur?
Safra kesesi iltihabı olgularının büyük bölümünün (yaklaşık yüzde 95’inin) nedeni safra kesesi taşlarıdır. Safra akışında yavaşlamaya yol açan durumların sonucunda safra boşaltılamaz ve kese içerisinde birikmeye başlar. Burada kalan safra zamanla taşlaşma gösterir. Bu taşlar da safra kanallarını tıkar ve iltihap oluşmasına yol açabilir.
Safra Kesesi İltihabı (Kolesistit) Belirtileri Nelerdir?
Safra kesesi iltihabı olgularının en temel belirtilerinin başında; öğünlerin ardından üst karın bölgesinde hissedilen şiddetli ağrılar gelir. Bu ağrılar hastanın sırt bölgesine doğru yayılım gösterir. Safra kesesi iltihabının diğer belirtileri ise hazımsızlık, ateş, mide bulantısı ve kusma gibi semptomlardır.
- Ateş
- Karnın sağ üst kısmında hissedilen ve sırta doğru yayılan ağrılar
- Mide bulantısı
- Kusma
- Yorgunluk hali
- Sırt ağrıları
- İştah kaybı
- Ciltte ve gözde sarılık
Safra Kesesi İltihabı (Kolesistit) Tanısı Nasıl Konur?
Safra kesesi iltihabı tanısı konulurken ilk olarak hastaya kapsamlı bir fiziksel muayene uygulanır. Çoğu zaman tanı koyabilmek için bu fiziksel muayene yeterli olmaktadır. Ancak günümüzde biyokimyasal ve radyolojik yardımcı tanı tetkikleri de mevcuttur. En önemli muayene bulgularından biri sağ üst kadran muayenesinde nefesin kesilmesidir. Radyolojik incelemeler arasında radyasyon barındırmadığı için en sık tercih edilen yöntem ultrasonografidir. Ultrasonografi tetkiki, safra kesesi taşlarının yol açtığı kolesistit vakalarının tanısının konulmasında başarılıdır.
Safra yollarına dair başka hastalıklar da safra kesesi iltihabı ile benzer bulgular göstermektedir. Bu nedenle bilgisayarlı tomografi ve manyetik rezonans gibi ayırıcı tanı araçlarından faydalanılır. ERCP yöntemi de safra yolu hastalıkları için hem tanı hem de tedavi aracı olarak kullanılabilmektedir.
Safra Kesesi İltihabı (Kolesistit) Nasıl Tedavi Edilir?
Safra kesesi iltihabı vakalarının günümüzde en yaygın kullanılan tedavisi ameliyat ile safra kesesinin tamamen vücuttan çıkartılmasıdır. Bu ameliyat duruma göre açık cerrahi yöntemiyle ya da laparoskopik yani kapalı cerrahi yöntemi ile gerçekleştirilebilir. Hasta konforu, iyileşme süresinin kısalığı gibi faktörlerden dolayı laparoskopik cerrahi yönteminin daha cazip olduğunu söylemek mümkündür. Açık ameliyatta hastanın karın duvarına 20 ila 25 cm büyüklüğünde bir kesi açılması gerekir. Anestezi süresi daha uzundur. Hastanın kesiye bağlı ağrı şikayetleri daha fazla olacağı gibi aynı zamanda enfeksiyon ve fıtıklaşma gibi komplikasyon riski de daha yüksektir.
Laparoskopik cerrahi yöntemi ile gerçekleştirilen safra kesesi ameliyatında ise açılan kesiler minimal boyuttadır. En büyük kesinin bir cm boyutundadır. Üç adet minimal kesi ile operasyon gerçekleştirilebilir. Bu kesilerden özel bir kamera ve cerrahi ekipmanlarla hastanın vücuduna giriş yapılır ve müdahale gerçekleştirilir. Anestezi süresi ve operasyon süresi açık ameliyatlara göre daha kısadır. Laparoskopik safra kesesi ameliyatlarının bir diğer avantajı ise hastanede geçirilmesi gereken sürenin oldukça kısa olmasıdır. Hastanın günlük normal yaşantısına çok daha erken dönmesi mümkün olur. Cerrahi bölgede komplikasyonlara daha az rastlanır. Bu yüzden günümüzde altın standart tedavi yöntemi olarak laparoskopik safra kesesi ameliyatları kabul görmektedir.
Eğer hastanın genel sağlık durumu ameliyat olmasına engel ise safra kesesi içerisine drenaj kateteri yerleştirilerek de tedavi gerçekleştirilebilir. Safra kesesi iltihabına yönelik olarak soğutma tedavisi de kullanılan yöntemler arasındadır. Bu prosedürde ilk olarak hastaya antibiyotik tedavisi uygulanır. Sekiz haftanın ardından safra kesesi ameliyatı gerçekleştirilir. Fakat bu konuda yapılan klinik çalışmalar soğutma tedavisi gören hastaların günlük yaşamlarına daha geç döndüklerini ve daha uzun süre hastanede gözetim altında tutulmaları gerektiğini göstermektedir. Hastanede yatış süresinin uzaması tedavi maliyetlerini de arttırmaktadır.
Safra Kesesi İltihabı (Kolesistit) ile İlgili Sık Sorulan Sorular
Kolesistit türleri nelerdir?
Kolesistit safra kesesi taşlarının kistik kanalı tıkamasının neticesinde meydana gelen safra kesesi iltihabı olarak tanımlanır. Bu rahatsızlığın en tipik belirtileri sırta doğru yayılan karın ağrısı, mide bulantısı ve ateştir. Safra kesesi iltihaplanması genellikle dört farklı şekilde görülür. Bunlar kronik, akut, safra kesesi taşlı ve safra kesesi taşsız olarak sınıflandırılır.
Akut Kolesistit Nedir?
Akut kolesistit, safra kesesinin aniden iltihaplanmasıdır. Akut kolesistit vakalarının en bariz semptomu, karnın sağ üst kısmında aniden meydana gelen ve sağ omuza doğru ilerleyen şiddetli ağrı şikayetleridir.
Safra Kesesi Taşı Ve Kolesistit Arasındaki Fark Nedir?
Safra kesesi taşı; safra kesesinde meydana gelen iltihabın temel nedenidir. Safra kesesi taşının ince bağırsağa ulaşan safra kanalını tıkaması burada safra sıvısı birikimine yol açar ve bunun neticesinde iltihaplanma ve ödemlenme meydana gelir. Bu da kolesistit olarak adlandırılır.
Safra Kesesi İltihabında Nelere Dikkat Etmek Gerekir?
Safra kesesi yağlı gıdaların tüketimi sırasında daha çok kasılır. Bu nedenle iltihabi durum yaşanırken hastanın yağlı gıdalardan olabildiğince sakınması gerekir. Bu dönemde yumurta tüketilmemelidir. C vitamini bakımından zengin gıdalarla beslenmek enflamasyon ve enfeksiyona karşı etkili olur. Cerrahi tedavinin ardından iltihap ortadan kaldırıldığı için kişi yeniden yumurta ve yağlı gıdalar tüketmeye devam edebilir.
Safra Kesesi Taşları